الأعراف ١٣٤
ترجمه
الأعراف ١٣٣ | آیه ١٣٤ | الأعراف ١٣٥ | ||||||||||||||
|
معنی کلمات و عبارات
«الرِّجْزُ»: عذابی که دلها از آن بلرزه درآید و باعث پریشانی و سرگردانی مردم شود. «بِمَا عَهِدَ عِندَکَ»: دعا کن و در آن متوسّل به عهدی شو که با تو بسته است. و آن عهد نبوّت و رسالت است که چون تو را همچون ابراهیم به خلعت و پیشوائی بزرگوار داشته است، دعای تو را مستجاب میدارد (نگا: بقره / .
آیات مرتبط (تعداد ریشههای مشترک)
تفسیر
- آيات ۱۲۷ - ۱۳۷، سوره اعراف
- فرعون هم مدعى خدايى بوده و هم خدايانى را مى پرستيده است
- سخن فخر رازى درباره معتقدات فرعون و اشكالى كه بر آن وارد است
- تحريك و تشويق موسى (ع ) بنى اسرائيل را به قيام عليه فرعون و استعانت از خدا وصبر در برابر شدائد مبارزه
- شكوه بنى اسرائيل نزد موسى (ع ) و جواب موسى (ع ) به ايشان
- مبتلا نمودن خداوند فرعونيان را به قحطى وتفّاءل بدآنان درباره موسى (ع )
- نزول عذابهاى متعدد بر قوم فرعون ، به تفصيل و در زمانهاى مناسب
- عهدشكنى قوم فرعون بعد از برداشته شدن عذاب از آنان
- بحث روايتى (درباره مبتلا گشتن فرعونيان به عذابهاى متعدد و عهدشكنى ايشان )
نکات آیه
۱- فرعونیان پس از مشاهده آیات پنجگانه (طوفان و ... ) و اصرارشان بر انکار رسالت موسى، به عذابى شدیدتر مبتلا شدند. (و لما وقع علیهم الرجز قالوا یموسى ادع لنا ربک) «رجز» به معناى عذاب است و «ال» در آن هم مى تواند عهد ذکرى بوده و اشاره به عذابهاى پنجگانه مطرح شده در آیه قبل باشد، و هم مى تواند «ال» در آن عهد ذهنى باشد. در این صورت اشاره به عذابى غیر از عذابهاى ذکر شده دارد که به دلیل روى آورى آنها به موسى و تقاضاى برطرف شدن آن، عذابى بسیار شدیدتر از عذابهاى پنجگانه بوده است. برداشت فوق بر اساس احتمال دوم است.
۲- فرعونیان پس از گرفتار شدن به عذاب شدید، رو به موسى(ع) آورده از وى خواستند تا براى برطرف شدن آن دعا کند. (و لما وقع علیهم الرجز قالوا یموسى ادع لنا ربک)
۳- موسى(ع) پیامبرى مستجاب الدعوه و از منزلتى والا در پیشگاه خدا برخوردار بود. (ادع لنا ربک بما عهد عندک) مراد از عهدى که خداوند بر موسى دارد، به مناسبت تقاضاى فرعونیان از موسى و درخواست دعا براى آنان، استجابت دعاى او به درگاه خداست.
۴- استجابت دعاى موسى در رفع عذاب از فرعونیان از وعده هاى خداوند به موسى(ع) (ادع لنا ربک بما عهد عندک) برداشت فوق بر این اساس است که مراد از «عهد خدا با موسى» استجابت دعاى وى در خصوص برطرف شدن عذاب از فرعونیان باشد، نه مطلق دعاهاى وى. آنان با تجربه هاى گذشته و یا گفته خود موسى(ع) فهمیده بودند که خداوند به او وعده داده که اگر براى رفع عذاب از فرعونیان دعا کند، دعایش پذیرفته است.
۵- فرعونیان به التزام پروردگار درباره استجابت دعاى موسى در رفع عذاب از ایشان آگاه بودند. (ادع لنا ربک بما عهد عندک)
۶- فرعونیان، موسى(ع) را به منزلتش نزد خدا (مستجاب الدعوه بودنش) قسم دادند تا زوال عذاب را از خداوند درخواست کند. (ادع لنا ربک بما عهد عندک) «باء» در «بما عهد» در برداشت فوق، باء قسم گرفته شده است.
۷- باور فرعونیان به وجود خدایى براى موسى، مؤثر در جهان آفرینش و زندگى انسانها (ادع لنا ربک بما عهد عندک)
۸- فرعونیان آگاه به تأثیر دعاى موسى(ع) در رفع عذاب از ایشان (ادع لنا ربک بما عهد عندک)
۹- استجابت دعا، از شؤون ربوبى خداوند است. (ادع لنا ربک)
۱۰- فرعونیان با موسى(ع) پیمان بستند و سوگند یاد کردند که در صورت برطرف ساختن عذاب شدید از آنان، به وى ایمان آورند و بنى اسرائیل را آزاد سازند. (لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک و لنرسلن معک بنى إسراءیل)
۱۱- فرعونیان پس از وقوع هر یک از عذابهاى پنجگانه (طوفان ... ) با موسى پیمان بستند که در صورت برطرف ساختن آن، به وى ایمان آورند و بنى اسرائیل را آزاد کنند. (لئن کشفت عنا الرجز لنؤمنن لک و لنرسلن معک بنى إسراءیل) برداشت فوق بر این اساس است که «ال» در «الرجز» عهد ذکرى باشد. در این صورت «الرجز» اشاره به عذابهاى پنجگانه در آیه قبل است.
۱۲- ایمان به رسالت موسى و آزادى بنى اسرائیل، از مهمترین خواسته هاى موسى(ع) از فرعونیان (لنؤمنن لک و لنرسلن معک بنى إسراءیل)
روایات و احادیث
۱۳- «و لما وقع علیهم الرجز» ... روى عن ابى عبداللّه (ع): أنه اصابهم ثلج أحمر و لم یروه قبل ذلک فماتوا فیه ... .[۱] از امام صادق (ع) درباره آیه «و لما وقع علیهم الرجز» روایت شده است: برفى قرمز بر آنان بارید که قبلا آن را ندیده بودند و آنان در این عذاب مردند ... .
موضوعات مرتبط
- ایمان: به موسى(ع) ۱۲
- بنى اسرائیل: تاریخ بنى اسرائیل ۱۰، ۱۱ ; نجات بنى اسرائیل ۱۰، ۱۱، ۱۲
- خدا: ربوبیت خدا ۹ ; وعده خدا ۴
- دعا: اجابت دعا ۹
- عذاب: با طوفان ۱۱ ; درخواست رفع عذاب ۲، ۴، ۵، ۶، ۱۰ ; مراتب عذاب ۱
- فرعونیان: آگاهى فرعونیان ۸ ; تعدد عذاب فرعونیان ۱۱ ; خداشناسى فرعونیان ۷ ; خواسته هاى فرعونیان ۲، ۶، ۱۰ ; رفع عذاب از فرعونیان ۸، ۱۰ ; سوگند فرعونیان ۱۰ ; شرایط ایمان فرعونیان ۱۰، ۱۱ ; عذاب فرعونیان ۱، ۲، ۴ ; عقیده فرعونیان ۷ ; عهد فرعونیان با موسى(ع) ۱۰، ۱۱ ; فرعونیان و سوگند ۶ ; فرعونیان و موسى(ع) ۲، ۵، ۶ ; لجاجت فرعونیان ۱
- کفر: کیفر اصرار بر کفر ۱
- مستجابخالدّعوه:۳، ۶
- مقربان:۳
- موسى(ع): اجابت دعاى موسى(ع) ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ ; تکذیب موسى(ع) ۱ ; خواسته هاى موسى(ع) ۱۲ ; سوگند دادن موسى(ع) ۶ ; قصه موسى(ع) ۲، ۱۰، ۱۱ ; مقامات موسى(ع) ۳ ; موسى(ع) و فرعوینان ۱۲
منابع
- ↑ مجمع البیان، ج ۴، ص ۷۲۳ ; نورالثقلین، ج ۲- ، ص ۶۰، ح ۲۲۹.