الإسراء ٨١

از الکتاب
کپی متن آیه
وَ قُلْ‌ جَاءَ الْحَقُ‌ وَ زَهَقَ‌ الْبَاطِلُ‌ إِنَ‌ الْبَاطِلَ‌ کَانَ‌ زَهُوقاً

ترجمه

و بگو: «حق آمد، و باطل نابود شد؛ یقیناً باطل نابود شدنی است!»

ترتیل:
ترجمه:
الإسراء ٨٠ آیه ٨١ الإسراء ٨٢
سوره : سوره الإسراء
نزول : ٨ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ١١
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«زَهَقَ»: زائل شد و نابود گردید. بیرون شد و رفت. «زَهُوقاً»: زائل و باطل. صیغه مبالغه و به معنی چیزی است که به طور کامل محو و نابود می‌گردد و میدان را هرچه زودتر خالی می‌کند.

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

نزول

ابوهریرة گوید: جابر بن عبدالله به من گفت: بعد از فتح مکه با رسول خدا صلى الله علیه و آله داخل مکه شدیم و به خانه خدا وارد گشتیم در حالتى که ۳۶. بت در آن بود. پیامبر دستور فرمود: همه بت ها را از خانه خدا بیرون آورده، بشکنند و یک بت بسیار بزرگ در آن بود که به آن هبل مى گفتند.

پیامبر به سوى امام على علیه‌السلام نظر افکند و فرمود: یا على بر روى شانه من سوار شو تا این که از پشت خانه کعبه آن بت بزرگ را بشکنى. على گفت: یا رسول اللّه شما پاى خود را بر پشت من بگذارید و آن بت بزرگ را بشکنید.

على گوید: وقتى که پیامبر پاى خود را بر پشت من نهاد دیدم یاراى تحمل سنگینى نبوت و رسالت پیامبر را ندارم، گفتم: یا رسول الله اجازه بدهید من پاى خود را بر روى شانه شما بگذارم. پیامبر خندید و از پشت من به زیر آمد و من پاى خود را بر روى شانه پیامبر گذاشتم و بت بزرگ هبل را از پشت خانه کعبه شکستم سپس خداوند این آیه را نازل فرمود.[۱]

تفسیر


نکات آیه

۱- فرمان خدا به پیامبر(ص) براى اعلام غلبه حتمى حق و اضمحلال قطعى باطل، به مشرکان مکه (و قل جاء الحقّ و زهق البطل)

۲- دین اسلام و راه پیامبر(ص) حق، و هر جریانى به جز آن باطل و نابود شونده است. (و قل جاء الحقّ و زهق البطل) به دلیل مکى بودن سوره - چنان که مفسّران نیز گفته اند - احتمال دارد مراد از حق دین اسلام و شریعت محمدى و مراد از باطل عقاید موجود در آن عصر باشد.

۳- اضمحلال و نابودى باطل، تنها در پرتو ظهور و به میدان آمدن حق میسر است. (و قل جاء الحقّ و زهق البطل) احتمال دارد تقدم «جاء الحق» بر «زهق الباطل» از آن جهت باشد که باید با میدان آوردن حق، باطل را از میان برد و جمله «إن الباطل کان زهوقاً» (باطل طبیعتاً نابود شدنى و رفتنى است) مؤید برداشت فوق است.

۴- معرفى حق و ارائه ارزشهاى واقعى، راه مبارزه با ضد ارزشها و جریانهاى باطل (و قل جاء الحقّ و زهق البطل) از تقدم «جاء الحق» مى توان استفاده کرد که باطل در پرتو ظهور حق، رنگ مى بازد و در صورتى که راه صحیح و حق ارائه نگردد، باطل همچنان میدان دار خواهد بود.

۵- اضمحلال و ناپایدارى، نهفته در متن طبیعت و ماهیت باطل (إن البطل کان زهوقًا)

۶- ناپایدارى و شکست پذیرى جریان باطل، دلیل و نشان پیروزى قطعى جریان حق. به هنگام ظهور و بروزش در صحنه پیکار (جاء الحقّ و زهق البطل إن البطل کان زهوقًا) از اینکه خداوند ناپایدارى و شکست پذیرى را ذاتى باطل معرفى کرد (إن الباطل کان زهوقاً) استفاده مى شود که خود همین ناپایدارى، دلیل پیروزى حق است.

۷- اعلام پیروزى قطعى حق بر باطل، مایه امید مؤمنان و یأس مشرکان و باطل گرایان (و قل جاء الحقّ و زهق البطل إن البطل کان زهوقًا) اعلام صریح بر شکست قطعى باطل، در پى بیان تلاشهاى کافران جهت اخراج پیامبر(ص) از مکه، مى تواند براى تقویت بنیه روانى مؤمنان و ایجاد یأس در دل مشرکان باشد.

۸- تبلیغ و اعلان ناپایدارى و شکست پذیرى جریان باطل، روشى براى بازداشتن مردم از روى کرد به باطل و تلاشى جهت مبارزه با آن (و قل جاء الحقّ و زهق البطل إن البطل کان زهوقًا) تعلیل شکست قطعى باطل، به اینکه ماهیت باطل شکست پذیر است، مى تواند به منظور نکته یاد شده باشد.

موضوعات مرتبط

  • ارزشها: آثار شناخت ارزشها ۴; روش مبارزه با ضد ارزشها ۴
  • اسلام: حقانیت اسلام ۲
  • باطل: آثار اعلام شکست باطل ۷; آثار زوال باطل ۶; اعلام شکست باطل ۱، ۸; تبلیغ شکست باطل ۸; حتمیت زوال باطل ۱; حقیقت باطل ۵; روش مبارزه با باطل ۴، ۸; زوال باطل ۲، ۵; عوامل زوال باطل ۳
  • حق: آثار اعلام پیروزى حق ۷; آثار شناخت حق ۴; آثار ظهور حق ۳; اعلام پیروزى حق ۱; حتمیت پیروزى حق ۱; دلایل پیروزى حق ۶; ملاک حق ۲
  • خدا: اوامر خدا ۱
  • مؤمنان: عوامل امیدوارى مؤمنان ۷
  • محمد(ص): رسالت محمد(ص) ۱
  • مشرکان: عوامل یأس مشرکان ۷

منابع

  1. کتاب نزول القرآن از ابوبکر شیرازى و ابن شهر آشوب.