الشعراء ٢٨

قَالَ‌ رَبُ‌ الْمَشْرِقِ‌ وَ الْمَغْرِبِ‌ وَ مَا بَيْنَهُمَا إِنْ‌ کُنْتُمْ‌ تَعْقِلُونَ‌

ترجمه

(موسی) گفت: «او پروردگار مشرق و مغرب و آنچه میان آن دو است می‌باشد، اگر شما عقل و اندیشه خود را به کار می‌گرفتید!»

|موسى گفت: اوست پروردگار مشرق و مغرب و آنچه ميان آنهاست، اگر تعقل كنيد

[موسى‌] گفت: «پروردگار خاور و باختر و آنچه ميان آن دو است-اگر تعقّل كنيد.»

باز موسی گفت: همان آفریننده مشرق و مغرب (و روز و شب) است و هر چه بین اینها موجود است، اگر شما (در قدرت حق) تعقل کنید.

[موسی] گفت: پروردگار مشرق و مغرب و آنچه میان آنهاست، اگر می اندیشید.

گفت: اوست پروردگار مشرق و مغرب و هر چه ميان آن دوست، اگر تعقل كنيد.

[موسی‌] گفت اگر تعقل کنید [او] پروردگار مشرق و مغرب است و آنچه در میان آنهاست‌

[موسى‌] گفت: خداوند خاور و باختر و هر چه ميان آنهاست، اگر خرد داريد.

(و موسی باز هم به نشانه‌های خداشناسی گسترده در پهنه‌ی آفرینش اشاره کرد و) گفت: او پروردگار طلوع و غروب (کواکب و سیّارات جهان) و همه‌ی چیزهائی است که در میان آن دو قرار دارد، اگر شما عاقل می‌بودید (چنین چیزی را در پرتو خرد، از روی نظام طلوع و غروب ستارگان و برنامه‌ی دقیق و اسرارآمیز آنها می‌فهمیدید).

(موسی) گفت: «پروردگار خاور و باختر و آنچه میان آن دو است؛ اگر خردورزی می‌کرده‌اید.»

گفت پروردگار خاور و باختر و آنچه میان آنها است اگر هستید خردمندان‌

الشعراء ٢٧	آیه ٢٨	الشعراء ٢٩
سوره : سوره الشعراء نزول : اطلاعات آماری تعداد کلمات : ١١ تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ»: مراد طلوع خورشید و نمایان شدن روز، و غروب خورشید و پیدایش شب است. یا این که مراد طلوع و غروب همه کواکب و سیّارات جهان است. به معنی خاور و باختر نیز می‌باشند، و معنی زمان طلوع و غروب هم از آنها مستفاد می‌گردد (نگا: تفسیر شربینی).

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

أَ لَمْ‌ تَرَ إِلَى‌ الَّذِي‌ حَاجَ‌... (۴)

تفسیر

• آيات ۱۰ - ۶۸، سوره شعراء
• غرض اين آيات : مقايسه قوم خاتم الانبياء (صلى اللّه عليه و آله وسلم ) با قوم موسى وهارون ، ابراهيم و نوح و...
• اشاره به معناى ((خوف )) و فرق آن با ((خشيت ))
• بيان اينكه جمله : ((فارسل الى هارون اخى )) حاكى ازتعلل و شانه خالى كردن از مسئوليت نيست
• معناى ((ذنب )) و مراد از اينكه موسى عليه السّلام فرمود: ((و لهم على ذنب ))
• دلگرمى مى دادند خداوند به موسى و هارون : ما با شمائيم !
• گفتگوى موسى عليه السّلام با فرعون
• مفاد جمله : ((و انت من الكافرين )) كه در خطاب فرعون به موسى عليه السّلام آمده است
• پاسخ موسى عليه السّلام به سه اشكال و اعتراض فرعون بر آن حضرت
• مقصود از ضلالت در سخن موسى عليه السّلام :((قال فعلتها اذا و اءنا من الضالين ...))
• رد گفتار مفسرين در معناى ضلالت در آيه شريفه
• مراد از حكمى كه بعد از گريختن موسى عليه السّلام از مصر به او داده شده (فوهب لىربى حكما)
• توضيح مفاد (وجعلنى من المرسلين ) كه جواب اعتراضاول فرعون در استبعاد رسالت موسى عليه السّلام است
• توضيح مفاد (و تلك نعمة تمنها على ...) كه پاسخ اعتراض ديگر فرعون است
• بيان گفتار مفسرين درباره جمله ((الم نربك )) و اشكالات و توجهات مترتب برگفتارشان
• اشاره به معتقدات بت پرستان درباره خداى سبحان و ارباب و آلهه
• بيان علت اينكه فرعون گفت : ((رب العالمين چيست ؟))
• تقرير و توضيح جواب موسى عليه السّلام بهسوال فرعون (قال رب السموات و الارض و ما بينهما...)
• دو نكته در ارتباط با پاسخ موس عليه السّلام به فرعون و بيان فساد گفتار بعضىمفسرين در اين زمينه
• جواب دوم موسى عليه السّلام به فرعون به سؤال فرعون از حقيقت رب العالمين : ((قال ربكم و رب آبائكم الاولين ))
• فرعون به موسى عليه السّلام بر چسپ ديوانگى مى زند
• فرعون موسى عليه السّلام را به زندان تهديد مى كند
• موسى عليه السّلام با پيشنهاد اظهار معجزه مى كند
• معجزه عصى و يد بيضاء را نشان مى دهد و فرعون او را متهم به توطئه مى كند
• پيشنهاد بزرگان قوم به فرعون در برابر ارائه معجزات موسى عليه السّلام
• واكنش فرعون در مقابل ايمان آوردن ساحران
• قسمت ديگر داستان موسى عليه السّلام : كوچ شبانه بنىاسرائيل از مصر و غرق و هلاك فرعون و فرعونيان
• نتيجه گيرى از حكايت موسى عليه السّلام و فرعون

• تفسیر آیات

• تفسیر آیات

• تفسیر آیات

نکات آیه

۱ - دست برنداشتن موسى(ع) از تبلیغ رسالت خویش در برابر تهمت ها و سخنان نارواى فرعون علیه او (قال إنّ رسولکم ... لمجنون . قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما)

۲ - پروردگار جهانیان، پروردگار و مدبر شرق و غرب عالم و هر آنچه میان آن دو است. (قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما)

۳ - اهتمام موسى(ع) به تبیین «ربّ العالمین» على رغم روبه رو شدن با استهزا و تهمت فرعون (قال لمن حوله ألاتستمعون ... إنّ رسولکم... لمجنون. قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما)

۴ - سعه صدر موسى(ع) در برابر تکبر، استهزا و تهمت فرعون (قال لمن حوله ألاتستمعون ... إنّ رسولکم... لمجنون. قال ربّ المشرق و المغرب) پرداختن موسى به تبیین «ربّ العالمین» بدون توجه به عکس العمل هاى متکبرانه و استهزا آمیز فرعون، بیانگر مطلب یاد شده است.

۵ - رهبران و مبلغان دینى باید در برابر تکبر، استهزا و تهمت هاى دشمنان دیانت با سعه صدر به تکلیف خود عمل کنند. (قال لمن حوله ألاتستمعون ... إنّ رسولکم... لمجنون. قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما إن کنتم تعقلون)

۶ - نظامِ طلوع و غروب خورشید، نیازمند تدبیر و نشانگر وجود پروردگار یگانه (قال ربّ المشرق و المغرب) «مشرق» و «مغرب» مى تواند مصدر میمى و به معناى شروق (طلوع) و غروب باشد. بنابراین «ربّ المشرق و المغرب»; یعنى، پروردگار طلوع و غروب.

۷ - شناخت ربوبیت خدا در هستى، نیازمند تعقل و پرهیز از غفلت و سطحى نگرى (قال ربّ المشرق و المغرب ... إن کنتم تعقلون)

۸ - انکار ربوبیت یگانه خدا، نشان سطحى نگرى و فقدان اندیشه صحیح (ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما إن کنتم تعقلون)

۹ - تحقیر فرعون و فرعونیان از سوى موسى(ع) به خاطر نیندیشیدن در نظام هستى و انکار پروردگار جهان (قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما إن کنتم تعقلون) برداشت یاد شده بدان احتمال است که تعبیر «إن کنتم تعقلون» تعریضى به عدم تعقل فرعون و فرعونیان و مقابله به مثل با اتهام جنون به موسى(ع) باشد.

۱۰ - فرعون و فرعونیان، مردمى سطحى نگر و فاقد اندیشه صحیح و ژرف در معارف الهى (قال ربّ المشرق و المغرب و ما بینهما إن کنتم تعقلون)

موضوعات مرتبط

• آفرینش: مدبر ۲
• آیات خدا: آیات آفاقى ۶
• تبلیغ: استقامت در ۱
• تعقل: آثار تعقل در آفرینش ۷; آثار عدم تعقل در آفرینش ۸
• توحید: زمینه توحید ربوبى ۷; عوامل تکذیب توحید ربوبى ۸; نشانه هاى ربوبى ۶
• جهان بینى: توحیدى ۲
• خدا: تحقیر مکذبان خدا ۹; تدبیر ۲; ربوبیت ۲; زمینه خدا شناسى ۷
• خورشید: طلوع ۶; غروب ۶
• رب العالمین: مراد از رب العالمین ۳
• رهبران دینى: استهزاى ۵; تهمت به ۵; شرح صدر ۵; مسؤولیت ۵
• سطحى نگرى: آثار اجتناب از سطحى نگرى ۷; آثار سطحى نگرى ۸
• شناخت: آفات شناخت ۷
• غفلت: آثار اجتناب از غفلت ۷
• فرعون: آثار عدم تعقل فرعون ۹; استهزاهاى فرعون ۳، ۴; تحقیر فرعون ۹; تکبر فرعون ۴; تهمتهاى فرعون ۱، ۳، ۴; سطحى نگرى فرعون ۹، ۱۰; عدم تعقل فرعون ۱۰
• فرعونیان: آثار عدم تعقل فرعونیان ۹; تحقیر فرعونیان ۹; سطحى نگرى فرعونیان ۹، ۱۰; عدم تعقل فرعونیان ۱۰
• مبلغان: استهزاى ۵; تهمت به ۵; شرح صدر ۵; مسؤولیت ۵
• موسى(ع): استقامت ۱; استهزاى موسى(ع) ۳; تبلیغ موسى(ع) ۳; تهمت به موسى(ع) ۱، ۳; روش برخورد موسى(ع) ۹; شرح صدر موسى(ع) ۴; قصه موسى(ع) ۱، ۳ ، ۹