النساء ١٦٦
ترجمه
النساء ١٦٥ | آیه ١٦٦ | النساء ١٦٧ | ||||||||||||||
|
معنی کلمات و عبارات
«لکِنْ»: امّا. ولی. استدراک از مفهوم ماقبل است. «بِعِلْمِهِ»: برابر دانش خاصّ خود، قرآن را نازل کرده است و او میداند که تو شایستگی دریافت آن را داری، و در آن مصلحت بندگان را مراعات نموده است، و پیوسته در حفظ آن هم میکوشد.
آیات مرتبط (تعداد ریشههای مشترک)
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلٰهَ... (۳) يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ... (۱) وَ بِالْحَقِ أَنْزَلْنَاهُ وَ... (۲)
اللَّهُ لاَ إِلٰهَ إِلاَّ هُوَ... (۱) لاَ يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ... (۲) وَ لَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِکِتَابٍ... (۱) سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ... (۲)
تفسیر
نکات آیه
۱- خداوند و فرشتگان او گواه بر حقانیت قرآن و رسالت پیامبر (ص) (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک ... و الملئکة یشهدون) در برداشت فوق جمله «و الملئکة یشهدون» عطف بر «اللّه یشهد» گرفته شده است و در نتیجه متعلق «یشهدون» نیز «بما انزل الیک» خواهد بود.
۲- خداوند نازل کننده قرآن بر پیامبر (ص) (یشهد بما أنزل إلیک أنزله)
۳- خداوند تسلى بخش پیامبر (ص) براى زدودن آزردگى وى از انکار اهل کتاب (فلایؤمنون الا قلیلا ... لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک) شهادت خداوند به حقانیت قرآن همراه با استدراک پس از بیان انکار رسالت پیامبر (ص) از سوى اکثریت اهل کتاب، به منظور تسلى دادن به آن حضرت است.
۴- قرآن پرتوى از علم و دانش خداوند (أنزله بعلمه) در برداشت فوق «بعلمه» حال براى ضمیر مفعولى و «باء» در آن به معناى مصاحبت و ملابست گرفته شده است ; یعنى قرآن نازل شده بر پیامبر (ص) علم الهى را به همراه دارد.
۵- تجلى علم الهى در قرآن، گواهى خداوند بر حقانیت قرآن و پیامبر (ص) است. (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک أنزله بعلمه) جمله «انزله بعلمه» مى تواند تفسیرى براى «یشهد» باشد یعنى نزول قرآن که مظهرى از علم خداوند است، همان شهادت الهى بر حقانیت قرآن و متعاقباً حقانیت پیامبر (ص) است.
۶- نزول قرآن به اِشراف الهى و مصون از تعرض شیاطین (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک أنزله بعلمه) برخى از مفسران جمله «انزله بعلمه» را با این بیان که علم خداوند در این جا کنایه از حفظ و نگهدارى است چنین معنا کرده اند که خداوند قرآن را نازل کرد در حالى که خود آن را از تصرف و دستبرد شیاطین مراقبت مى کرد.
۷- گواهى خداوند به حقانیت قرآن برخاسته از علم و آگاهى او نسبت به آن (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک أنزله بعلمه)
۸- خداوند با علم به شایستگى پیامبر (ص) قرآن را بر ایشان نازل نمود.* (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک أنزله بعلمه) در برداشت فوق «بعلمه» حال براى فاعل «انزله» گرفته شده است و متعلق «علم»، لیاقت پیامبر (ص) براى نزول قرآن بر وى ; یعنى «انزله عالماً بانک اهل لذلک».
۹- لزوم اداى شهادت بر اساس علم و آگاهى (و لکن اللّه یشهد ... أنزله بعلمه)
۱۰- قرآن دلیلى کافى براى باور به حقانیت رسالت پیامبر (ص) (لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک أنزله بعلمه) «باء» در «بما انزل الیک» مى تواند سببیه باشد ; در این صورت متعلق شهادت به قرینه آیات گذشته رسالت پیامبر (ص) خواهد بود ; بنابراین مبنا مفاد جمله «یشهد بما انزل ...» این است که علت شهادت خداوند بر رسالت پیامبر (ص)، نزول قرآن بر وى است، یعنى هر کس قرآن را ملاحظه کند به حقانیت رسالت پیامبر (ص) شهادت مى دهد.
۱۱- فرشتگان الهى، شاهد و ناظر نزول قرآن بر پیامبر (ص) (و الملئکة یشهدون) کلمه «واو» در جمله «و الملئکة یشهدون» حالیه و «یشهدون» به معناى نظارت مى کنند، گرفته شده است.
۱۲- شهادت خداوند بر اثبات و نفى امور، شهادتى کافى و تمام (و کفى باللّه شهیداً)
۱۳- شهادت خداوند براى اثبات حقانیت قرآن کافى است. (لکن اللّه یشهد بما أنزل ... و کفى باللّه شهیداً)
۱۴- قرآن، اتمام حجت خداوند بر مردم (لئلا یکون للناس على اللّه حجة بعد الرسل ... لکن اللّه یشهد بما أنزل إلیک)
موضوعات مرتبط
- اتمام حجت:۱۴
- اهل کتاب: و محمّد (ص) ۳
- خدا: افعال خدا ۲ ; تجلّى علم خدا خدا ۴، ۵ ; علم خدا ۷، ۸ ; گواهى خدا ۱، ۵، ۷، ۱۲، ۱۳
- قرآن: حقانیت قرآن ۱، ۵، ۷، ۱۳ ; فضیلت قرآن ۴ ; مصونیّت قرآن ۶ ; نزول قرآن ۲، ۶، ۸، ۱۱ ; نقش قرآن ۱۰، ۱۴
- گواهى: شرایط گواهى ۹ ; علم در گواهى ۹
- محمّد (ص): اندوه محمّد (ص) ۳ ; حقّانیت محمّد (ص) ۵ ; حقانیت نبوّت محمّد (ص) ۱، ۱۰ ; دلدارى به محمّد (ص) ۳ ; فضایل محمّد (ص) ۸
- ملائکه: گواهى ملائکه ۱، ۱۱