الأعلى ١١

از الکتاب
پرش به: ناوبری، جستجو


ترجمه

امّا بدبخت‌ترین افراد از آن دوری می‌گزیند،

|و بدبخت‌ترين مردم از آن [پند] كناره مى‌گيرد

و نگون‌بخت، خود را از آن دور مى‌دارد؛

و آن که شقی‌ترین مردم است از آن دوری گزیند.

و کسی که از همه بدبخت تر است از آن کناره می گیرد.

و بدبخت از آن دورى مى‌گزيند:

و شقاوت‌پیشه از آن دوری کند

و بدبخت‌ترين [مردم‌] از آن

و بدبخت‌ترین فرد (پند و اندرز را کنار خواهد گذاشت و) از آن دوری خواهد گزید.

و شقی‌ترین (مکلفان) خود را از آن با کوشش، دور کند.

و دوری گزیندش بدبخت‌تری‌


الأعلى ١٠ آیه ١١ الأعلى ١٢
سوره : سوره الأعلى
نزول : ٢ بعثت
اطلاعات آماری
تعداد کلمات : ٣
تعداد حروف :

معنی کلمات و عبارات

«یَتَجَنَّبُهَا»: به ترک آن خواهد گفت. از آن کناره‌گیری خواهد کرد. ضمیر (هَا) به (الذِّکْری) برمی‌گردد. «الأشْقی»: بدبخت‌ترین. بدبیارترین. یعنی کسی که اندرز قرآنی و قوانین الهی را در گوش نگیرد، بدبخت‌ترین مردم است.

آیات مرتبط (تعداد ریشه‌های مشترک)

تفسیر

نکات آیه

۱ - تنها کسانى خود را از تذکرات قرآن، دور نگه مى دارند که تیره بخت تر از دیگران و گرفتار دشوارترین فرجام اند. (و یتجنّبها الأشقى) «أشقى» اسم تفضیل از ماده «شقاوت» است. ریشه اصلى این کلمه بر سختى کشیدن دلالت دارد و نقطه مقابل سهولت و سعادت است (مقاییس اللغة). ذکر این کلمه - خالى از قید زمان و مکان و متعلق - سبب شده است که بر هر نوع تیره بختى در دنیا و آخرت، قابل تطبیق باشد. آیه بعد، نوع اخروى آن را بیان داشته است.

۲ - مخالفان قرآن، با زحمت خود را از تأثیر تذکّرات آن، دور نگه مى دارند. (و یتجنّبها) باب تفعّل - که فعل «یتجنّب» از آن باب است - بر تکلّف دلالت دارد. این فعل بیان گر آن است که تذکرات قرآنى، با فطرت انسان ها ملایمت و مناسبت کامل دارد; به گونه اى که مخالفان، باید براى دور ماندن از تأثیرات آن، خود را به زحمت اندازند.

۳ - قرآن، داراى تأثیرى قطعى بر هر کس که خود را از تذکّرات آن محروم نسازد. (و یتجنّبها الأشقى) گزینش فعل «یتجنّب» (کناره گیرى مى کند)، نشانگر این نکته است که آنچه مانع تأثیر قرآن در مخالفان است، کناره گیرى آنان است; نه ناتوانى قرآن از تأثیر در مردم.

۴ - محرومان از خشیت الهى، شقى ترین افراداند. (من یخشى ... الأشقى) تقابل دو گروه «اهل خشیت» و «اهل شقاوت»، بیانگر این است که در نگاه قرآن، «شقاوت» نیز مانند «خشیت»، حالتى نفسانى و هر یک ملازم با نبود دیگرى است.

۵ - خداترسان و پندپذیران، سعادتمنداند. (سیذّکّر من یخشى . و یتجنّبها الأشقى) این آیه با آیه قبل، داراى «احتباک» (از وجوه بلاغت) است; یکى از «خشیت» سخن گفته و دیگرى از «شقاوت» و بیان نقطه مقابل هر یک را به قرینه بودن دیگرى موکول کرده است; بدین معنا که اهل خشیت، نقطه مقابل «شقاوت»; یعنى، سعادت را دارند و اهل «شقاوت» گرفتار نقطه مقابل «خشیت»; یعنى، گستاخى هستند.

۶ - شقاوتمندان، در برابر خداوند و پیام هاى قرآن، گستاخ و بى پروایند. (سیذّکّر من یخشى . و یتجنّبها الأشقى)

۷ - پیامبر(ص)، تا زمانى موظف به ابلاغ قرآن به مخالفان است که آنان، راه هاى آگاهى به آن را بر خود نبسته اند. (فذکّر ... سیذّکّر من یخشى و یتجنّبها الأشقى) منافع تذکر - که در این دو آیه بیان شده است - یکى پندپذیرى اهل خشیت و دیگرى بروز عکس العمل اهل شقاوت است. از آن جا که واکنش شقاوتمندان، اعراض بوده و تذکر مجدد به آنان سودى ندارد، تکلیف «فذکّر» نیز ساقط مى گردد.

۸ - تیره بختان در روى گردانى از تعالیم قرآن، درنگى نکرده و شتابزده خود را از آن دور مى سازند. (سیذّکّر ... و یتجنّبها الأشقى) فعل «سیذکّر» در آیه قبل، تصمیم اهل خشیت بر پذیرش تذکرات قرآن را، به دور از شتاب زدگى و همراه با درنگ و تأمل، معرفى کرد و در این آیه فعل «یتجنّب» - بدون حرف «سین» - درباره شقاواتمندان آمد تا بر عجولانه بودن واکنش آنان دلالت کند.

۹ - شقاوت، داراى مراتب است. (الأشقى)

موضوعات مرتبط

  • خدا: شقاوت محرومان از ترس خدا ۴
  • خداترسان: سعادت خداترسان ۵
  • سعادتمندان :۵
  • شقاوت: مراتب شقاوت ۴، ۹
  • شقاوتمندان :۴ اعراض شقاوتمندان ۸ ۴; شقاوتمندان ۴ و تعالیم قرآن ۸; شقاوتمندان ۴ و خدا ۶; شقاوتمندان ۴ و قرآن ۶; صفات شقاوتمندان ۸ ۴; عجله شقاوتمندان ۸ ۴; گستاخى شقاوتمندان ۶ ۴
  • عبرت: سعادت عبرت پذیران ۵
  • قرآن: آثار تعالیم قرآن ۲; تبلیغ قرآن ۷; زمینه تأثیر قرآن ۳; سختى معرضان از قرآن ۲; شقاوت معرضان از قرآن ۱; عذاب معرضان از قرآن ۱; فرجام معرضان از قرآن ۱; معرضان از قرآن و قرآن ۲
  • محمد(ص): تبلیغ محمد(ص) ۷; محدوده مسؤولیت محمد(ص) ۷; محمد(ص) و شقاوتمندان ۷

منابع